Bài 9: Làm quen với phần mềm Scratch

Scratch là gì?

Scratch là phần mềm lập trình bằng cách kéo thả khối lệnh — em không cần gõ chữ khó. Ghép các khối màu như mảnh ghép là nhân vật sẽ chuyển động, nói chuyện, chơi nhạc. Em dùng online tại scratch.mit.edu hoặc mở phần mềm Scratch Desktop trên máy.

4 vùng giao diện Scratch: khay lệnh, vùng lập trình, sân khấu, danh sách nhân vật

Giao diện chia làm 4 vùng

Khay lệnh (trái): chứa tất cả khối lệnh, chia theo nhóm màu.
Vùng lập trình (giữa): nơi em thả và ghép các khối.
Sân khấu (phải trên): nơi nhân vật diễn, có nút 🚩 chạy và 🛑 dừng.
Danh sách nhân vật (phải dưới): thêm/xoá nhân vật (sprite) và chọn phông nền.

Các nhóm khối lệnh và chức năng

Mỗi nhóm có một màu riêng, nhớ màu là tìm khối rất nhanh:

Chuyển động (Motion)

Cho nhân vật đi, quay, nhảy tới vị trí: «di chuyển 10 bước», «quay 15 độ».

Hiển thị (Looks)

Nói, đổi trang phục, phóng to/thu nhỏ: «nói Xin chào! trong 2 giây».

Âm thanh (Sound)

Phát tiếng kêu, nhạc: «phát âm thanh Meow».

Sự kiện (Events)

Khối mũ bắt đầu chương trình: «khi 🚩 được bấm», «khi bấm phím cách».

Điều khiển (Control)

Lặp lại, chờ, nếu…thì: «lặp lại 10», «đợi 1 giây».

Cảm biến (Sensing)

Nhận biết chạm, hỏi và trả lời: «chạm vào con trỏ chuột?».

Phép toán (Operators)

Cộng, trừ, so sánh, số ngẫu nhiên.

Biến số (Variables)

Lưu điểm số, số mạng của trò chơi.

Kéo khối lệnh từ khay vào vùng lập trình

Kéo thả khối lệnh

Giữ chuột trái vào khối trong khay lệnh → kéo sang vùng giữa → thả ra. Kéo khối thứ hai lại sát mép dưới khối trước, khi thấy bóng trắng gợi ý thì thả — hai khối sẽ dính vào nhau như mảnh ghép. Muốn xoá: kéo khối trả về khay lệnh bên trái.

Chương trình đầu tiên: mèo chào em

Ghép đúng thứ tự 3 khối:

khi 🚩 được bấm (nhóm Sự kiện — luôn nằm trên cùng)
di chuyển 10 bước (nhóm Chuyển động)
nói «Xin chào!» trong 2 giây (nhóm Hiển thị)

Bấm lá cờ xanh 🚩 để chạy, bấm nút đỏ 🛑 để dừng.

Khối lặp lại 10 bọc khối di chuyển và quay trong Scratch

Lặp lại cho vui hơn

Kéo khối «lặp lại 10» (nhóm Điều khiển) rồi đặt khối «di chuyển 10 bước» và «quay 15 độ» vào trong bụng nó. Chú mèo sẽ đi vòng tròn mà em chỉ cần kéo vài khối.

Menu File của Scratch với mục Save to your computer

Lưu dự án

Vào menu File → Save to your computer để lưu thành tệp .sb3 vào thư mục của em. Lần sau chọn File → Load from your computer để mở lại.

💡 Mẹo: Nhớ theo màu: xanh dương = di chuyển, tím = nói, vàng = bắt đầu, cam = lặp. Nhìn màu là biết khối làm gì!

⚠️ Lưu ý: Chương trình chỉ chạy khi có khối mũ «khi 🚩 được bấm» ở trên cùng. Thiếu khối này, bấm cờ sẽ không thấy gì xảy ra.

🐱 Bài tập 2 phút: Nhà lập trình nhí

10 câu hỏi có tính giờ về giao diện và khối lệnh Scratch.

🐱

Thử tài 2 phút: Nhà lập trình nhí

10 câu hỏi về giao diện và khối lệnh Scratch. Em có 2 phút, mỗi câu đúng 1 điểm.